Kody 2D w handlu do 2027 roku, jak wdrożyć GS1?

Kody 2D w handlu do 2027 roku — jak przygotować produkcję na GS1 Digital Link?

Kody 2D w handlu do 2027 roku – przygotowanie produkcji na kody 2D należy rozpocząć od uporządkowania identyfikatorów, danych i procesów informatycznych, a dopiero później wybierać drukarkę oraz miejsce znakowania. Producent musi ustalić, czy nowy symbol ma służyć tylko do identyfikacji towaru w punktach sprzedaży, czy również przekazywać numer partii, datę ważności, numer seryjny i informacje przeznaczone dla konsumentów.

Poradnik kompleksowo omawia wdrożenie kodów 2D w handlu detalicznym do 2027 roku, zgodnie z globalną inicjatywą GS1. Skierowany jest przede wszystkim do producentów, działów IT, logistyki, sprzedaży oraz wszystkich osób odpowiedzialnych za zarządzanie opakowaniami, identyfikacją produktów i procesami informatycznymi w firmach produkcyjnych oraz handlowych.

Temat kodów 2D jest szczególnie istotny, ponieważ do końca 2027 roku systemy kasowe i infrastruktura handlu detalicznego mają być gotowe do obsługi nowej generacji symboli, co wpłynie na procesy produkcyjne, logistyczne, sprzedażowe i komunikację z konsumentem. Wdrożenie kodów 2D to nie tylko zmiana graficzna na opakowaniu, ale także transformacja danych, systemów IT i procesów biznesowych, która pozwoli na lepszą identyfikowalność, automatyzację oraz dostęp do cyfrowych informacji o produktach.

Do 2027 roku kody 2D staną się kluczowym elementem w handlu detalicznym, zgodnie z globalną inicjatywą GS1.

Kody 2D (np. QR, DataMatrix) to nowoczesne symbole, które do 2027 roku staną się nowym standardem w handlu. Tradycyjne kody 1D, takie jak EAN, nie znikną całkowicie do 2027 roku. Kody 2D umożliwiają zapisanie znacznie większej ilości informacji niż klasyczne kody kreskowe 1D, co pozwala na przekazywanie nie tylko identyfikatora produktu, ale także numeru partii, daty ważności, numeru seryjnego czy odnośnika do informacji online. Wdrożenie kodów 2D wymaga odpowiedniego przygotowania procesów produkcyjnych, informatycznych oraz dostosowania opakowań i systemów sprzedażowych.

Proces wdrożenia powinien obejmować:

1. określenie zastosowania biznesowego;

2. sprawdzenie numerów GTIN;

3. wybór rodzaju kodu 2D;

4. ustalenie danych statycznych i dynamicznych;

5. przygotowanie systemów IT;

6. zaprojektowanie opakowania lub etykiety;

7. integrację urządzeń z linią produkcyjną;

8. generowanie oznaczeń w czasie rzeczywistym;

9. kontrolę zawartości i jakości;

10. pilotażowe wdrożenia z wybranymi sieciami handlowymi.

Rok 2027 nie jest prawnym terminem automatycznego usunięcia wszystkich kodów EAN z opakowań. Ambition 2027 to globalny cel branżowy, zgodnie z którym do końca 2027 roku systemy kasowe powinny być zdolne do odczytywania i przetwarzania określonych kodów 2D zgodnych ze standardami GS1 — obok istniejących symboli liniowych.

Kody 2D w handlu do 2027 roku — co oznacza globalny plan?

Inicjatywa GS1, opisana szerzej w kontekście transformacji kodów kreskowych w kody 2D w ramach Sunrise 2027, jest związana z rosnącym zapotrzebowaniem na szczegółowe informacje o towarach. Klasyczny kod EAN przekazuje przede wszystkim identyfikator jednostki handlowej. Kody dwuwymiarowe pozwalają dodatkowo zapisać informacje wykorzystywane w produkcji, logistyce, sprzedaży i komunikacji marketingowej. Inicjatywa Sunrise 2027 jest wspierana przez 22 globalne marki, a do końca 2027 roku wszystkie systemy POS będą gotowe na kody 2D.

Do końca 2027 roku systemy działające w handlu detalicznym powinny być przygotowane do:

• rozpoznawania właściwych symboli 2D;

• wyodrębniania numeru GTIN;

• przetwarzania dodatkowych danych;

• obsługi numeru partii i daty ważności;

• unikania podwójnego naliczenia tego samego opakowania;

• przekazywania danych do systemu POS;

• współpracy z bazami produktowymi i systemami zapasów.

Jest to globalny plan technologiczny i organizacyjny, a nie przepis nakazujący każdej firmie natychmiastowe zastąpienie dotychczasowego oznaczenia. Oficjalnym celem jest przygotowanie punktów sprzedaży detalicznej do obsługi nowej generacji symboli.

Określenie „Sunrise 2027” jest czasami używane w materiałach rynkowych, natomiast aktualne dokumenty GS1 posługują się przede wszystkim nazwą Ambition 2027.

Kody kreskowe 1D a kody dwuwymiarowe

Tradycyjne kody kreskowe zapisują dane głównie w jednym kierunku, wykorzystując układ kresek i odstępów; przy wyborze odpowiedniego symbolu warto znać różnice między kodem QR a kodem Data Matrix. Kody 2D zapisują informacje w pionie oraz poziomie za pomocą modułów tworzących matrycę. Kody 2D wymagają wyższej rozdzielczości niż kody1D. Kod kreskowy EAN 13 może zawierać maksymalnie 13 cyfr.

Czy kody 2D są odporniejsze na uszkodzenia?

QR Code i Data Matrix wykorzystują korekcję błędów Reed–Solomon, która może umożliwić odczytanie symbolu mimo częściowych ubytków, zabrudzeń lub błędów drukowania. Nie oznacza to jednak, że kod pozostanie czytelny po dowolnym uszkodzeniu.

Poziom tolerancji zależy od:

• rodzaju symbolu;

• poziomu korekcji;

• rozmieszczenia uszkodzeń;

• jakości pozostałej części;

• wielkości modułów;

• możliwości czytnika;

• warunków oświetlenia.

Nie należy przyjmować ogólnej zasady, że kod będzie odczytywany po uszkodzeniu 60% powierzchni. W procesie przemysłowym korekcja błędów powinna stanowić rezerwę bezpieczeństwa, a nie zastępować prawidłowe drukowanie i kontrolę jakości.

Kod QR czy klasyczny kod EAN?

Kod EAN pozostaje podstawowym i powszechnie wykorzystywanym oznaczeniem jednostek konsumenckich. Zawiera numer identyfikujący rodzaj towaru, ale nie przekazuje standardowo informacji o konkretnej partii, terminie przydatności albo numerze seryjnym.

Kod QR może natomiast zawierać:

• numer GTIN;

• numer partii;

• datę produkcji;

• datę ważności;

• numer seryjny;

• adres internetowy;

• identyfikatory wykorzystywane w systemie GS1.

Klasyczny kod EAN jest niewielki pod względem ilości danych, ale nadal bardzo efektywnie obsługuje sprzedaż detaliczną. Kod 2D otwiera dodatkowe możliwości, jednak wymaga dostosowania skanerów, oprogramowania i procesów biznesowych.

Czy kod EAN zniknie po 2027 roku?

Przejście na kody 2D wymaga audytu istniejącej infrastruktury. Nie należy zakładać, że każdy producent będzie musiał usunąć kod EAN dokładnie 1 stycznia 2028 roku. Globalne wytyczne GS1 wskazują, że kody liniowe będą współistnieć z symbolami 2D tak długo, jak będą potrzebne w konkretnych zastosowaniach.

GS1 Polska opisuje koniec 2027 roku jako docelowe zakończenie szerokiego okresu przejściowego. Decyzję o rezygnacji z podwójnego oznakowania należy jednak każdorazowo uzgodnić z GS1 Polska oraz sieciami obsługującymi dany produkt, ponieważ gotowość rynków i systemów może być różna.

Podwójne znakowanie w okresie przejściowym

W trakcie migracji na opakowaniu produktu mogą znajdować się równocześnie:

• kod EAN-13 albo UPC;

• GS1 DataMatrix;

• QR Code wykorzystujący strukturę GS1;

• Data Matrix wykorzystujący strukturę internetową GS1.

Takie rozwiązanie określa się jako dual marking. Umożliwia ono sprzedaż w punktach nieprzygotowanych jeszcze do nowych symboli, a jednocześnie pozwala testować procesy oparte na kodach 2D.

Podwójne znakowanie wymaga jednak odpowiedniej konfiguracji skanera. System powinien:

• rozpoznać, że oba symbole dotyczą tej samej jednostki;

• wybrać właściwe źródło numeru GTIN;

• wygenerować tylko jeden sygnał odczytu;

• nie naliczyć produktu dwukrotnie;

• przekazać dodatkowe dane, gdy są potrzebne;

• zignorować kod marketingowy nieprzeznaczony do POS.

Aktualne wytyczne GS1 przewidują w fazie przejściowej współistnienie kodu liniowego z jednym z dopuszczonych symboli 2D.

GS1 Digital Link — jak łączy produkt z informacjami online?

GS1 Digital Link jest standardem pozwalającym przedstawić identyfikatory GS1 w strukturze adresu internetowego, które następnie muszą zostać poprawnie naniesione na produkt za pomocą przemysłowych systemów znakowania i weryfikacji REA. Dzięki temu numer GTIN może być używany nie tylko przez kasę lub magazyn, ale również do kierowania konsumenta do cyfrowych informacji.

Po zeskanowaniu kodu użytkownik może uzyskać dostęp do:

• opisu produktu;

• składu i alergenów;

• instrukcji użytkowania;

• certyfikatów;

• informacji o kraju pochodzenia;

• aktualnych promocji;

• programu lojalnościowego;

• informacji o recyklingu;

• danych konkretnej partii;

• komunikatu dotyczącego wycofania towaru.

GS1 Digital Link umożliwia kierowanie różnych użytkowników do odmiennych treści, wersji językowych i formatów, mimo że na opakowaniu znajduje się jeden trwały symbol. Kod może zawierać tysiące znaków alfanumerycznych.

GS1 Digital Link nie jest zwykłym linkiem marketingowym

Zwykły kod QR prowadzący do strony głównej producenta nie musi zawierać identyfikatora GTIN ani struktury zrozumiałej dla systemu kasowego.

Poprawnie przygotowany adres powinien:

• zawierać identyfikator zgodny z GS1;

• jednoznacznie wskazywać dany towar;

• zachować trwałość przez wymagany czas;

• umożliwiać przekierowanie do aktualnej treści;

• korzystać z bezpiecznego połączenia;

• być zarządzany przez właściciela marki lub uprawnionego dostawcę.

Mechanizm przekierowań sprawia, że zmiana treści lub struktury witryny nie wymaga ponownego drukowania kodów na wszystkich opakowaniach.

Typy kodów 2D stosowanych w handlu detalicznym

Wdrażanie kodów 2D wpisuje się w globalną inicjatywę Sunrise 2027. W oficjalnym zakresie Ambition 2027 znajdują się trzy główne rozwiązania:

1. GS1 DataMatrix ze składnią ciągu elementów GS1;

2. Data Matrix ze składnią URI GS1 Digital Link;

3. QR Code ze składnią URI GS1 Digital Link.

DotCode nie należy do tych trzech symboli przewidzianych obecnie do ogólnego zastosowania w punktach sprzedaży detalicznej w ramach Ambition 2027.

Kod QR z GS1 Digital Link

GS1 wyróżnia trzy główne formaty kodów 2D: QR, DataMatrix, DotCode. Wybór konkretnego symbolu powinien uwzględniać także specyfikę branży, w której stosowane są systemy znakowania dostosowane do różnych sektorów przemysłu. Kod QR jest dobrym wyborem, gdy firma chce:

• umożliwić łatwe skanowanie telefonem;

• przekazywać konsumentom szczegółowe informacje;

• łączyć identyfikację towaru z treścią online;

• udostępniać instrukcje użytkowania;

• rozwijać komunikację marketingową;

• kierować użytkownika do informacji dopasowanych do kraju i języka.

QR Code jest preferowanym rozwiązaniem do angażowania konsumentów, ponieważ standardowe aparaty większości telefonów rozpoznają adres internetowy bez dodatkowej aplikacji.

Kod QR może być drukowany na:

• papierze;

• etykiecie;

• kartonie;

• folii;

• tworzywie sztucznym;

• metalu;

• szkle;

• tabliczce znamionowej.

Sama możliwość wykonania oznaczenia na różnych powierzchniach nie gwarantuje jednak prawidłowego odczytu. Konieczne jest dopasowanie atramentu, lasera, etykiety, rozmiaru modułów i kontroli jakości.

Data Matrix i mniejsza powierzchnia znakowania

Data Matrix może być korzystny, gdy na opakowaniu dostępna jest mniejsza powierzchnia, na przykład na niewielkich tabliczkach znamionowych lub komponentach elektronicznych, gdzie sprawdzają się drukarki do tabliczek znamionowych i elektroniki. Kody 2D zajmują mniej miejsca na etykiecie niż kody 1D. W porównaniu z QR Code często pozwala przedstawić ten sam zestaw danych w bardziej kompaktowym symbolu.

Wybór Data Matrix warto rozważyć, gdy:

• znakowane jest niewielkie opakowanie;

• dane są przeznaczone głównie dla systemów przemysłowych;

• kod zawiera numer seryjny;

• symbol jest wykonywany laserowo;

• produkt jest obsługiwany przez wyspecjalizowane czytniki;

• dostęp konsumenta przez standardowy aparat nie jest najważniejszy.

Końcowy wymiar zależy jednak od:

• ilości danych;

• wymaganej wielkości modułu;

• jakości technologii druku;

• rozdzielczości kamery;

• warunków skanowania;

• specyfikacji właściwej dla zastosowania.

GS1 DataMatrix a Data Matrix z adresem internetowym

GS1 DataMatrix wykorzystuje składnię ciągu elementów GS1 i Identyfikatory Zastosowania. Może kodować numer GTIN, numer partii, datę ważności i numer seryjny bez umieszczania pełnego adresu internetowego.

Data Matrix z GS1 Digital Link zawiera natomiast identyfikatory zapisane w strukturze URI. Umożliwia dostęp do zasobów online, lecz pełny adres może zwiększyć liczbę modułów.

Jakie informacje umieszczać w kodzie? Kody 2D w handlu do 2027 roku.

Kody 2D pozwalają zapisać znacznie więcej informacji niż tradycyjne kody kreskowe, ale nie oznacza to, że należy wykorzystywać całą dostępną pojemność.

Podstawą pozostaje:

• 01 — numer GTIN.

W zależności od procesu można dodać między innymi:

• 10 — numer partii;

• 11 — datę produkcji;

• 15 — datę minimalnej trwałości;

• 17 — datę ważności;

• 21 — numer seryjny;

• informacje dotyczące wariantu;

• zmienną masę;

• adres prowadzący do danych online.

Identyfikatory Zastosowania GS1 definiują znaczenie oraz format poszczególnych pól, dzięki czemu system może jednoznacznie odróżnić datę od partii lub numeru seryjnego.

Dane statyczne

Dane statyczne są takie same dla wszystkich opakowań danego wariantu. Mogą obejmować:

• numer GTIN;

• stały adres;

• identyfikację rodzaju towaru;

• odwołanie do informacji konsumenckich.

Taki symbol może być przygotowany już podczas drukowania opakowań lub etykiet.

Dane dynamiczne

Dane dynamiczne powstają podczas produkcji i zmieniają się między partiami albo każdą sztuką:

• data ważności;

• numer partii;

• data produkcji;

• numer seryjny;

• masa zmienna.

Jeżeli symbol zawiera informacje dynamiczne, musi być generowany bezpośrednio na linii albo drukowany na etykiecie bezpośrednio przed jej aplikacją.

Jak kody 2D pomagają zoptymalizować kluczowe procesy biznesowe?

Dodatkowe informacje mogą być wykorzystane na każdym etapie łańcucha dostaw.

Zarządzanie datą ważności

Zakodowana data może wspierać:

• blokadę sprzedaży po terminie;

• ostrzeganie pracowników;

• automatyczne przeceny;

• rotację zapasów;

• ograniczenie marnowania żywności;

• kontrolę towarów na regałach.

Samo umieszczenie daty w kodzie nie uruchomi jednak tych działań. Niezbędne jest dostosowanie oprogramowania POS, systemu magazynowego i reguł cenowych.

Identyfikacja partii

Numer partii pozwala szybciej zidentyfikować wyroby objęte niezgodnością. Zamiast wycofywać wszystkie towary o jednym numerze GTIN, producent i sieci handlowe mogą ograniczyć działanie do wskazanej partii.

Kody 2D mogą w ten sposób wspierać:

• kontrolę jakości;

• pełniejszą identyfikowalność;

• reklamację;

• wycofanie towaru;

• analizę dostawców;

• dokumentowanie przepływu w łańcuchu dostaw.

Serializacja każdej sztuki kody 2D w handlu do 2027 roku

Numer seryjny umożliwia indywidualne rozpoznanie każdej sztuki. Może służyć do:

• potwierdzania autentyczności;

• obsługi gwarancji;

• identyfikacji zwrotów;

• prowadzenia historii egzemplarza;

• ograniczania nieautoryzowanej dystrybucji.

Serializacja zwiększa jednak liczbę generowanych danych i wymaga kontroli, aby ten sam numer nie został użyty ponownie.

Zaangażowanie konsumentów

Kod prowadzący do informacji online może udostępniać:

• opis produktu;

• pochodzenie;

• instrukcje;

• przepisy;

• certyfikaty;

• promocje;

• informacje środowiskowe;

• programy lojalnościowe;

• treści w social mediach.

Takie rozwiązanie pomaga konsumentowi robić zakupy bardziej świadomie, ale tylko wtedy, gdy prezentowane dane są aktualne, przydatne i łatwe do odczytania na urządzeniu mobilnym.

Kody 2D w punktach sprzedaży detalicznej

Skanowanie w punkcie sprzedaży jest bardziej wymagające niż spokojne odczytanie symbolu telefonem. Towar może poruszać się szybko, znajdować się pod różnymi kątami albo być odczytywany z większej odległości.

System POS powinien:

• rozpoznawać kod EAN i symbole nowej generacji;

• wydobywać numer GTIN;

• przetwarzać odpowiednie dodatkowe dane;

• reagować na datę ważności;

• rozpoznawać numer partii;

• ignorować symbole nieprzeznaczone do sprzedaży;

• zapobiegać wielokrotnemu naliczaniu;

• działać z odpowiednią wydajnością.

Wdrożenie wymaga sprawdzenia nie tylko skanerów, ale całego środowiska:

• oprogramowania urządzeń;

• sterowników;

• systemów POS;

• baz produktowych;

• systemów ERP;

• systemów zarządzania cenami;

• procesów raportowania.

Nowe standardy przynoszą wartość dopiero wtedy, gdy dane zostaną prawidłowo przetworzone przez systemy zaplecza.

Gotowość rynku polskiego na kody 2D w handlu do 2027 roku

Sieci handlowe działające w Polsce są na różnych etapach przygotowania. GS1 Polska prowadzi aktualizowaną stronę dotyczącą gotowości sieci do odczytu GS1 DataMatrix oraz kodów QR zgodnych ze standardem internetowym GS1.

Producent powinien sprawdzić:

• jaki symbol obsługuje konkretny odbiorca;

• czy system przyjmuje dane dodatkowe;

• czy kod jest wykorzystywany przy kasie;

• czy wdrożono kontrolę dat;

• jakie wymagania dotyczą projektu opakowania;

• kiedy można rozpocząć pilotaż.

Nie należy zakładać, że wszystkie punkty sprzedaży detalicznej będą miały identyczne możliwości dokładnie tego samego dnia.

Jak przygotować firmę na wdrożenie kodów 2D?

Projekt nie powinien należeć wyłącznie do działu opakowań albo produkcji. Obejmuje także dobór konkretnych urządzeń z szerokiej gamy produktów do przemysłowego znakowania i weryfikacji kodów. Wymaga współpracy wielu zespołów.

W pracach powinni uczestniczyć przedstawiciele:

• IT;

• produkcji;

• jakości;

• logistyki;

• master data;

• sprzedaży;

• marketingu;

• automatyki;

• zakupów;

• obsługi kluczowych klientów.

Audyt procesów i infrastruktury

Pierwszym działaniem powinno być sprawdzenie, czy wymagane w danym procesie technologie znakowania i weryfikacji są dobrane do konkretnego zastosowania przemysłowego:

• numerów GTIN;

• używanych formatów dat;

• sposobu generowania numerów partii;

• drukarek;

• aplikatorów etykiet;

• kamer;

• weryfikatorów kodów;

• skanerów;

• systemów ERP i MES;

• oprogramowania projektowego;

• wymagań odbiorców.

Przejście na kody 2D wymaga nie tylko nowych urządzeń, lecz także dostosowania systemów IT oraz zasad zarządzania danymi.

Szkolenie zespołów

Operatorzy i pracownicy jakości powinni wiedzieć:

• jak wybrać właściwy projekt;

• jak rozpoznać błędny kod;

• kiedy zatrzymać linię;

• jak przeprowadzić test;

• jak sprawdzić zawartość;

• jak reagować na duplikat;

• jak postępować po zmianie materiału;

• gdzie zapisać wynik kontroli.

Przygotowanie linii produkcyjnej do znakowania

Wybór technologii zależy od powierzchni, prędkości, wielkości symbolu oraz rodzaju danych; w niektórych aplikacjach sprawdza się specjalistyczne znakowanie punktowe REA JET EDS.

Do niewielkich, szczegółowych kodów warto przetestować drukarki kartridżowe TIJ. Przykładem jest REA JET HR 2.0.

W przypadku integracji bezpośrednio z maszyną pakującą można rozważyć REA JET HR pro OEM.

Na kartonach zbiorczych zastosowanie znajdują drukarki wysokiej rozdzielczości REA JET.

Jeżeli bezpośredni nadruk nie daje odpowiedniego kontrastu, rozwiązaniem mogą być systemy etykietujące REA LABEL, drukujące i aplikujące etykietę z aktualnymi danymi.

Generowanie kodów w czasie rzeczywistym

Dane dynamiczne powinny być pobierane automatycznie z zatwierdzonego źródła.

Przykładowy proces:

1. ERP przekazuje GTIN oraz numer zlecenia.

2. MES określa numer partii.

3. System oblicza datę ważności.

4. Generator przygotowuje właściwą składnię.

5. Drukarka nanosi kod w czasie rzeczywistym.

6. Kamera sprawdza obecność oraz położenie.

7. Czytnik porównuje zawartość ze zleceniem.

8. Błędna sztuka zostaje odrzucona.

9. Wynik jest zapisywany w historii partii.

Automatyzacja ogranicza ryzyko:

• pomyłki operatora;

• zastosowania starego projektu;

• błędnej daty;

• przypisania niewłaściwego GTIN;

• powtórzenia numeru seryjnego;

• wymieszania partii.

Urządzenia do trudnych warunków przemysłowych

Przy wyborze sprzętu należy uwzględnić:

• zapylenie;

• wilgoć;

• częste mycie;

• temperaturę;

• drgania;

• odległość od produktu;

• zmienną prędkość;

• dostęp serwisowy;

• stopień ochrony urządzenia.

Technologia sprawdzająca się w laboratorium nie zawsze utrzyma jakość na szybkiej linii w trudnych warunkach przemysłowych.

Projekt opakowania i lepszy projekt etykiety

Dodanie nowego symbolu często wymaga przeprojektowania opakowania lub etykiety.

Projekt powinien zapewniać:

• wystarczającą wielkość modułu;

• wysoki kontrast;

• prawidłową strefę ciszy;

• brak zagięcia;

• brak zgrzewu;

• brak połyskującego tła;

• odstęp od kodu EAN;

• odpowiednie miejsce dla tekstu czytelnego wzrokowo;

• pełną widoczność dla skanera.

Lepszy projekt etykiety nie oznacza wyłącznie powiększenia symbolu. Trzeba uwzględnić sposób prowadzenia produktu, kierunek druku, odległość głowicy oraz miejsce, z którego kod będzie skanowany.

Mniejsza powierzchnia nie zawsze oznacza mniejszy kod

Data Matrix może zajmować mniej miejsca niż kod QR, ale ostateczny wynik zależy od ilości zakodowanych informacji.

Dodanie:

• długiego adresu;

• numeru partii;

• daty;

• numeru seryjnego;

• wielu parametrów

zwiększa liczbę modułów. Próba zmieszczenia rozbudowanego symbolu na bardzo małym obszarze może spowodować przekroczenie możliwości drukarki i skanera.

Strefa ciszy

Wokół symbolu musi pozostać wolny obszar bez tekstu, ramek i grafiki.

Nie należy umieszczać w nim:

• opisu produktu;

• logo;

• elementów promocyjnych;

• kolejnego kodu;

• linii cięcia;

• wzoru tła.

Dla QR Code standardowa strefa ciszy ma szerokość czterech modułów z każdej strony.

Znakowanie kodów 2D na różnych powierzchniach

Jakość zależy nie tylko od rozdzielczości drukarki, ale także od materiału.

Karton i papier

Na chłonnych podłożach trzeba kontrolować:

• rozlewanie atramentu;

• przyrost modułów;

• pylenie;

• kontrast;

• nierówności powierzchni.

Folia i plastik

Na folii znaczenie mają między innymi wymagania procesu nadruku na folii PP, PE, PET i innych laminatach oraz odpowiedni dobór technologii do drukowania i znakowania tworzyw sztucznych:

• przyczepność;

• szybkość schnięcia;

• zginanie;

• rozciąganie;

• miejsce zgrzewu;

• odbicia światła.

Metal i szkło

Na gładkich lub odblaskowych powierzchniach mogą występować:

• refleksy;

• niski kontrast;

• kondensacja;

• ścieranie;

• zniekształcenia optyczne.

Każdy proces powinien zostać przetestowany na finalnym opakowaniu, przy rzeczywistej prędkości produkcji.

Kontrola i weryfikacja kody 2D w handlu do 2027 roku

Zeskanowanie oznaczenia telefonem nie jest pełnym testem jakości. Telefon potwierdza jedynie, że aplikacja zdołała odczytać symbol w określonych warunkach.

Profesjonalna kontrola powinna obejmować:

• rozmiar;

• wymiar modułu;

• kontrast;

• modulację;

• geometrię siatki;

• strefę ciszy;

• uszkodzenia wzorców;

• przyrost druku;

• poprawność zakodowanych danych.

Do pomiarów można wykorzystać weryfikatory kodów REA VERIFIER.

Dla QR Code i Data Matrix przeznaczona jest grupa weryfikatorów kodów QR i Data Matrix. W zależności od procesu można zastosować rozwiązanie mobilne, takie jak REA VeriMax Mobile, lub system inline, taki jak REA VeriMax.

Szczegółową procedurę przedstawia poradnik jak sprawdzić jakość kodu kreskowego, QR i Data Matrix.

Kontrola zawartości

Wysoka jakość techniczna nie oznacza, że dane są poprawne. Osobno należy potwierdzić:

• numer GTIN;

• numer partii;

• datę ważności;

• numer seryjny;

• strukturę adresu;

• przekierowanie;

• zgodność ze zleceniem;

• brak duplikatów.

Rola weryfikatorów kodów

Weryfikatory kodów pozwalają obiektywnie ocenić symbol według określonej metody pomiarowej. Raport może wskazać, czy problemem jest kontrast, geometria, strefa ciszy, nierównomierny nadruk albo zbyt małe moduły.

Pomiar należy wykonać:

• przy wdrożeniu nowego projektu;

• po zmianie materiału;

• po zmianie dostawcy etykiet;

• po wymianie atramentu lub taśmy;

• po zmianie prędkości;

• po serwisie drukarki;

• w ustalonych odstępach podczas produkcji.

Pilotażowe wdrożenia z sieciami handlowymi

Pilotażowe wdrożenia powinny obejmować cały proces — od generowania danych do sprzedaży przy kasie.

Dobry produkt pilotażowy:

• ma wystarczającą powierzchnię;

• jest stabilnie prowadzony;

• występuje w umiarkowanym wolumenie;

• ma prosty zestaw danych;

• trafia do zaangażowanego odbiorcy;

• nie jest produktem o krytycznym ryzyku sprzedażowym.

Test powinien obejmować:

1. generowanie symbolu;

2. drukowanie na finalnym materiale;

3. kontrolę jakości;

4. pakowanie;

5. transport;

6. przyjęcie w magazynie;

7. kompletację;

8. skanowanie przy kasie;

9. system POS;

10. dostęp konsumenta do treści.

GS1 Polska wspiera firmy poprzez wytyczne, badania gotowości i projekty pilotażowe prowadzone z producentami oraz sieciami.

Co sprawdzić podczas pilotażu?

• Czy skaner rozpoznaje oba symbole?

• Czy produkt jest naliczany tylko raz?

• Czy numer GTIN jest poprawny?

• Czy system interpretuje datę?

• Czy numer partii trafia do odpowiedniej bazy?

• Czy kod działa po transporcie?

• Czy adres otwiera właściwą treść?

• Czy obsługiwane są właściwe języki?

• Czy personel wie, jak reagować na błąd?

• Czy wydajność kasy nie uległa pogorszeniu?

Plan wdrożenia kodów 2D w 12 krokach

Krok 1. Powołaj zespół

Zaangażuj produkcję, IT, jakość, sprzedaż, marketing, logistykę i automatykę.

Krok 2. Skontaktuj się z odbiorcami

Ustal gotowość sieci, obsługiwane symbole i harmonogram testów.

Krok 3. Wybierz zastosowanie

Może nim być:

• kontrola dat;

• wycofywanie partii;

• serializacja;

• komunikacja konsumencka;

• automatyczna promocja.

Krok 4. Sprawdź numery GTIN

Zweryfikuj poprawność przypisania identyfikatorów do wszystkich wariantów.

Krok 5. Wybierz symbol

Porównaj kod QR, GS1 DataMatrix i Data Matrix wykorzystujący adres internetowy GS1.

Krok 6. Określ zakres danych

Nie koduj informacji, które nie obsługują konkretnego procesu.

Krok 7. Przygotuj systemy IT

Sprawdź ERP, MES, PIM, WMS, generatory, oprogramowanie POS i bazy danych.

Krok 8. Przygotuj projekt opakowania

Zaplanuj miejsce dla kodu EAN oraz nowego oznaczenia.

Krok 9. Dobierz technologię

Wykonaj próby TIJ, CIJ, TTO, Piezo, lasera lub Print and Apply.

Krok 10. Zweryfikuj jakość

Sprawdź symbol i zakodowane informacje za pomocą odpowiednich narzędzi.

Krok 11. Uruchom pilotaż

Przetestuj linię, logistykę, magazyn i punkt sprzedaży.

Krok 12. Skaluj proces

Po zatwierdzeniu rozszerzaj wdrożenie na kolejne opakowania, linie i odbiorców.

Lista kontrolna gotowości firmy

• Wszystkie warianty mają poprawny numer GTIN.

• Określono zastosowanie biznesowe.

• Wybrano kod 2D.

• Ustalono dane statyczne i dynamiczne.

• Przygotowano systemy IT.

• Skonfigurowano domenę i przekierowania.

• Zaprojektowano opakowanie lub etykietę.

• Wybrano technologię znakowania.

• Zintegrowano drukarkę z linią produkcyjną.

• Wykonano test w czasie rzeczywistym.

• Sprawdzono jakość kodu.

• Potwierdzono poprawność danych.

• Przetestowano różne skanery.

• Wyeliminowano podwójne naliczanie.

• Uzgodniono projekt z siecią handlową.

• Przeprowadzono szkolenie zespołów.

• Przygotowano procedurę reakcji na błąd.

• Zaplanowano pilotażowe wdrożenie.

• Ustalono ponowną kwalifikację po zmianie opakowania.

• Przygotowano plan pełnego wdrożenia.

Korzyści z wdrożenia kody 2D w handlu do 2027 roku

Prawidłowo przygotowany system może pomóc:

• zoptymalizować kluczowe procesy biznesowe;

• zwiększyć identyfikowalność;

• szybciej wycofać wskazaną partię;

• ograniczyć marnowanie żywności;

• automatycznie zarządzać datami;

• uruchamiać promocje;

• poprawić zarządzanie zapasami;

• zwiększyć zaangażowanie konsumentów;

• przekazywać szczegółowe informacje;

• wspierać cele zrównoważonego rozwoju;

• przygotować dane do przyszłych wymagań DPP.

Kody 2D mogą również ułatwić przygotowanie procesów związanych z wdrożeniem Cyfrowego Paszportu Produktu, choć oba rozwiązania nie są pojęciami tożsamymi. Kluczowe znaczenie ma poprawnie przygotowany kod QR. Sprzedawcy detaliczni wykorzystują go do szybkiej identyfikacji produktów, z kolei producenci zyskują pełną identyfikowalność towarów. Konsument, który ma dostęp do dodatkowych informacji, robi zakupy świadomie i może przykładowo sprawdzić pochodzenie produktu lub jego skład.

Najczęstsze błędy podczas wdrożenia kody 2D w handlu do 2027 roku

Traktowanie kodu marketingowego jako kodu GS1

Zwykły symbol prowadzący do strony marki nie musi nadawać się do sprzedaży detalicznej.

Przedwczesne usunięcie kodu EAN

Nieprzygotowany punkt sprzedaży może nie zidentyfikować produktu.

Dodawanie zbyt wielu danych

Większa ilość informacji zwiększa symbol i utrudnia jego drukowanie.

Użycie przypadkowego generatora

Nieprawidłowe oprogramowanie może błędnie przygotować składnię, separatory i Identyfikatory Zastosowania.

Umieszczanie logo wewnątrz kodu

Grafika zmniejsza rezerwę korekcji błędów i może utrudnić odczyt.

Testowanie tylko telefonem

Smartfon nie odwzorowuje działania skanera w szybkich punktach sprzedaży.

Brak kontroli linku

Poprawnie wydrukowany symbol może prowadzić do nieaktualnej lub niewłaściwej strony.

Brak testu po zmianie opakowania

Nowy kolor, lakier, folia lub etykieta mogą wpłynąć na czytelność.

Kody 2D w handlu do 2027 roku — podsumowanie

Ambition 2027 oznacza przygotowanie infrastruktury handlu detalicznego do obsługi określonych symboli 2D, a nie automatyczne wycofanie tradycyjnych kodów kreskowych z całego rynku.

Aby przygotować firmę, należy:

• uporządkować numery GTIN;

• wybrać konkretne zastosowanie;

• ustalić zakres danych;

• dobrać właściwy symbol;

• dostosować systemy IT;

• przygotować projekt opakowania;

• zintegrować urządzenia z linią produkcyjną;

• kontrolować jakość i zawartość;

• współpracować z sieciami handlowymi;

• przeprowadzić pilotażowe wdrożenia.

Największym błędem byłoby potraktowanie zmiany wyłącznie jako dodania kolejnej grafiki na etykiecie. Wdrożenie kodów 2D obejmuje znakowanie, dane, oprogramowanie, logistykę, sprzedaż i komunikację z konsumentami.

Przygotuj linię produkcyjną do kodów 2D

Do analizy procesu warto przygotować:

• próbki opakowań;

• rodzaj powierzchni;

• zakres danych;

• prędkość produkcji;

• wielkość dostępnego pola;

• obecne urządzenia znakujące;

• informacje o systemach ERP i MES;

• wymagania sieci handlowej;

• oczekiwaną metodę kontroli.

REA może połączyć drukarkę przemysłową, system Print and Apply, oprogramowanie do danych zmiennych i weryfikator w jeden proces.

Skontaktuj się z REA i przygotuj produkcję na kody 2D.

Najczęściej zadawane pytania

Czy kody 2D będą obowiązkowe od 2027 roku?

Ambition 2027 jest celem branżowym dotyczącym gotowości punktów sprzedaży, a nie jednym przepisem nakładającym identyczny obowiązek na wszystkie firmy.

Czy kod EAN przestanie działać?

Nie. Kody EAN nadal mogą być wykorzystywane tam, gdzie są potrzebne. Termin rezygnacji z podwójnego znakowania należy uzgodnić z odbiorcami i GS1 na właściwym rynku.

Czy kod QR może zastąpić kod EAN?

Może, jeżeli został przygotowany zgodnie z wymaganiami GS1, zawiera numer GTIN i jest obsługiwany przez systemy odbiorców. Zwykły kod marketingowy nie jest automatycznie zamiennikiem EAN.

Co to jest QR Code powered by GS1?

Jest to kod QR wykorzystujący składnię GS1 Digital Link. Łączy identyfikator produktu z adresem prowadzącym do informacji cyfrowych.

Czy GS1 Digital Link jest obowiązkowy?

Nie w każdej aplikacji. W zależności od potrzeb można zastosować GS1 DataMatrix albo QR lub Data Matrix ze składnią internetową GS1.

Który symbol zajmuje mniej miejsca?

GS1 DataMatrix często pozwala przedstawić określone dane na mniejszej powierzchni niż QR Code. Końcowy wymiar zależy od ilości informacji i wielkości modułu.

Czy kod może zawierać datę ważności?

Tak. Data może zostać zapisana za pomocą odpowiedniego Identyfikatora Zastosowania GS1.

Czy każda sztuka musi mieć inny symbol?

Tylko wtedy, gdy firma wykorzystuje indywidualny numer seryjny. Kod zawierający wyłącznie GTIN i stały adres może być taki sam dla całego wariantu.

Czy kody 2D można drukować na plastiku i metalu?

Tak, ale konieczne jest dobranie właściwej technologii oraz wykonanie testów kontrastu, trwałości i odczytu.

Jak sprawdzić jakość?

Należy zastosować odpowiedni weryfikator kodów oraz osobno skontrolować poprawność zakodowanych informacji i przekierowania internetowego.

Czy dwa symbole mogą spowodować podwójne naliczenie?

Tak, jeżeli skaner i oprogramowanie POS nie zostały odpowiednio skonfigurowane. Jest to jeden z najważniejszych punktów testu pilotażowego.

Kiedy rozpocząć wdrożenie?

Prace warto rozpocząć od audytu danych i systemów, a następnie wybrać jeden produkt, jeden proces biznesowy oraz jednego odbiorcę do projektu pilotażowego.