PN-EN ISO 10320:2019-05 – jak znakować geowłókniny co maksymalnie 5 m?

PN-EN ISO 10320:2019-05 określa zasady identyfikacji geosyntetyków w miejscu zastosowania. W przypadku oznaczenia wykonywanego bezpośrednio na produkcie nazwa i typ wyrobu powinny pozostać czytelne do momentu instalacji, a znakowanie należy powtarzać w kierunku produkcji w odstępach nie większych niż 5 m. Norma nie wskazuje minimalnej wysokości nadruku, dlatego wielkość znaku, technologię drukowania i atrament trzeba dobrać do konkretnej geowłókniny oraz warunków jej produkcji.

W praktyce oznacza to, że producent geowłókniny potrzebuje nie tylko drukarki. Potrzebny jest powtarzalny proces znakowania, który uwzględnia strukturę materiału, jego kolor i chłonność, prędkość wstęgi, falowanie powierzchni, pył, elektrostatykę oraz sposób pomiaru rzeczywistej długości materiału.

Systemy REA JET umożliwiają realizację takiego procesu bezpośrednio na linii produkcyjnej. W zależności od rodzaju geowłókniny można wykorzystać technologię dużego znaku REA JET DOD 2.0, wysokiej rozdzielczości REA JET HR 2.0 albo małego znaku CIJ REA JET SC 2.0.

Co określa PN-EN ISO 10320:2019-05?

PN-EN ISO 10320:2019-05 „Geosyntetyki – Identyfikacja w miejscu zastosowania” określa informacje umożliwiające użytkownikowi rozpoznanie dostarczonego geosyntetyku i potwierdzenie, że odpowiada on zamówionemu produktowi. Norma dotyczy geosyntetyków, dlatego nie należy automatycznie odnosić jej do wszystkich włóknin przemysłowych, higienicznych czy technicznych.

Jednym z jej istotnych celów jest możliwość identyfikacji produktu również wtedy, gdy materiał został rozwinięty i nie znajduje się już w oryginalnym opakowaniu.

Norma rozróżnia informacje identyfikacyjne towarzyszące jednostce produktu przy dostawie oraz znakowanie pozwalające rozpoznać produkt podczas jego instalacji. W przypadku bezpośredniego znakowania produktu szczególnie istotne są nazwa produktu i jego typ. Nie oznacza to, że cały zestaw informacji znajdujący się na etykiecie rolki musi być drukowany na powierzchni geowłókniny co kilka metrów.

Aktualny status normy można sprawdzić w oficjalnych źródłach: PKN – PN-EN ISO 10320:2019-05 oraz ISO 10320:2019.

Jak często należy znakować geowłókninę?

Jeżeli identyfikacja odbywa się poprzez nadruk lub wygrawerowanie oznaczenia bezpośrednio na produkcie, norma wskazuje regularne powtarzanie oznaczenia w odstępach nie większych niż 5 m w kierunku produkcji materiału.

Oznacza to, że:

• 5 m jest wartością maksymalną;

• oznaczenia mogą występować częściej;

• odstęp powinien być kontrolowany względem rzeczywistego przesuwu materiału;

• przy zmiennej prędkości linii korzystne jest wykorzystanie enkodera mierzącego rzeczywisty ruch wstęgi.

W praktyce system może więc wykonywać nadruk przykładowo co 5,0 m, 4,0 m, 2,5 m albo zgodnie z innym, bardziej wymagającym standardem zakładowym.

Jak duży powinien być nadruk na geowłókninie?

PN-EN ISO 10320:2019-05 nie określa jednej minimalnej wysokości liter ani jednego obowiązkowego rozmiaru pola nadruku.

Wymaganie dotyczy efektu: oznaczenie powinno być łatwo czytelne i wystarczająco trwałe, aby umożliwiało identyfikację produktu podczas instalacji.

Dlatego nadruk należy projektować odpowiednio do rzeczywistego materiału. Na gładkiej, jasnej geowłókninie odpowiedni może być stosunkowo niewielki czarny tekst. Na grubej, puszystej lub ciemnej włókninie korzystniejsze może być zastosowanie większych znaków oraz białego, żółtego albo innego kontrastowego atramentu pigmentowego.

Wielkość nadruku nie powinna wynikać wyłącznie z możliwości drukarki. Powinna wynikać z wymaganej czytelności na konkretnej geowłókninie.

Jak trwały musi być nadruk?

W kontekście PN-EN ISO 10320 celem znakowania jest możliwość identyfikacji produktu podczas jego instalacji.

Nie oznacza to automatycznie konieczności zachowania oznaczenia przez cały przewidywany okres użytkowania geosyntetyku w konstrukcji. Nadruk musi jednak przetrwać rzeczywiste operacje poprzedzające instalację, takie jak:

• zwijanie;

• transport;

• magazynowanie;

• rozwijanie rolki;

• kontakt kolejnych warstw materiału;

• typowe oddziaływania występujące przed i podczas montażu.

Dlatego trwałość nadruku należy sprawdzić na rzeczywistym materiale, a nie jedynie na próbce laboratoryjnej.

Co można drukować bezpośrednio na geowłókninie?

Podstawową funkcją wynikającą z normy jest identyfikacja nazwy i typu produktu.

System znakowania można jednak wykorzystać szerzej i w tym samym procesie nanosić również inne informacje potrzebne producentowi, odbiorcy lub ekipie montażowej, na przykład:

• nazwę producenta;

• nazwę handlową produktu;

• typ lub symbol geowłókniny;

• oznaczenie wariantu;

• numer partii;

• numer zlecenia;

• kod produkcyjny;

• oznaczenie zmiany;

• logo;

• strzałkę wskazującą kierunek;

• informacje montażowe;

• bieżący metraż.

Zakres dodatkowych informacji powinien wynikać z potrzeb procesu i nie należy utożsamiać go z minimalnym zakresem znakowania bezpośredniego określonym przez PN-EN ISO 10320.

REA JET DOD 2.0 – główna technologia do znakowania geowłóknin

W przypadku typowych geowłóknin, szczególnie materiałów porowatych, grubszych, puszystych lub lekko falujących, REA JET DOD 2.0 jest podstawową technologią, którą warto rozważyć w pierwszej kolejności.

DOD oznacza Drop on Demand – kropla atramentu jest generowana wtedy, kiedy jest potrzebna do utworzenia nadruku. Proces jest bezkontaktowy, dlatego głowica nie musi mechanicznie dotykać materiału.

REA JET DOD 2.0 umożliwia uzyskanie nadruku od około 5 do 140 mm na jedną głowicę, zależnie od zastosowanego wariantu 7-, 16- lub 32-dyszowego. Potencjał prędkości systemu wynosi do 600 m/min, a urządzenie może pracować z atramentami pigmentowymi i niepigmentowymi. Konstrukcja DOD 2.0 została przygotowana również do pracy w trudnych warunkach przemysłowych.

W przypadku geowłóknin szczególne znaczenie ma możliwość wykonywania dużych, kontrastowych znaków na powierzchni, która nie jest idealnie płaska.

DOD 2.0 można wykorzystać m.in. do:

• nazwy i typu geowłókniny;

• nadruku zgodnego z przyjętym systemem identyfikacji;

• metrowania;

• numeru partii;

• dużego logo;

• strzałek kierunkowych;

• oznaczeń krawędzi;

• informacji montażowych;

• oznaczania miejsc cięcia.

REA JET dysponuje bardzo szeroką gamą atramentów do zastosowań przemysłowych. W systemach DOD można stosować również mocno pigmentowane media, w tym białe, żółte i niebieskie, które pozwalają uzyskać wysoki kontrast na ciemnych powierzchniach.

REA JET HR 2.0 – precyzyjny nadruk na gładkich włókninach

Nie każda geowłóknina wymaga dużych znaków DOD. Jeżeli materiał jest gładki, stabilnie prowadzony i odpowiednio napięty, a wymaganiem jest drobny, estetyczny nadruk wysokiej rozdzielczości, można rozważyć REA JET HR 2.0.

System pracuje w technologii Thermal Inkjet i oferuje wysoką rozdzielczość nadruku oraz bardzo dużą potencjalną prędkość liniową. Jedna głowica wykonuje nadruk o wysokości do 12,7 mm, a połączenie kilku głowic pozwala zwiększyć pole drukowania.

HR 2.0 warto analizować przede wszystkim przy:

• gładkich włókninach;

• sprasowanym filcu;

• równych tekstyliach technicznych;

• laminatach;

• materiałach powlekanych;

• drobnych tekstach;

• grafikach i logo;

• kodach 1D i 2D.

REA oferuje również pigmentowe kartridże HR w różnych kolorach. Każde zastosowanie na geowłókninie wymaga jednak próby, ponieważ technologia TIJ wymaga znacznie bardziej stabilnej odległości pomiędzy głowicą i powierzchnią niż DOD.

Na bardzo puszystym albo mocno falującym materiale wysoka rozdzielczość drukarki nie zagwarantuje wysokiej jakości znaku. W takim zastosowaniu lepszym rozwiązaniem może być zwiększenie wielkości nadruku i zastosowanie DOD 2.0.

REA JET SC 2.0 – małe oznaczenia przy większej tolerancji odległości

Trzecią technologią wartą rozważenia jest REA JET SC 2.0 wykorzystujący Continuous Inkjet.

System jest przeznaczony do szybkiego, bezkontaktowego nanoszenia małych znaków. Może być interesującym rozwiązaniem, gdy:

• potrzebny jest stosunkowo mały tekst;

• materiał przemieszcza się szybko;

• powierzchnia nie może być prowadzona bardzo blisko głowicy;

• treść nadruku często się zmienia;

• nie ma potrzeby stosowania dużych znaków charakterystycznych dla DOD.

Przy zastosowaniu SC 2.0 na geowłókninie rodzaj atramentu, kontrast i trwałość należy potwierdzić próbą technologiczną. Nie należy zakładać, że każda konfiguracja kolorystyczna dostępna dla DOD będzie automatycznie właściwa dla CIJ.

Czarny, biały, żółty czy niebieski – jaki atrament wybrać?

Kolor atramentu powinien zapewniać przede wszystkim kontrast pomiędzy oznaczeniem a podłożem.

Jasna geowłóknina
Najczęściej naturalnym wyborem jest nadruk czarny lub inny ciemny kolor.

Czarna lub bardzo ciemna geowłóknina
Warto sprawdzić biały albo żółty atrament pigmentowy.

Kolorowa geowłóknina
Należy dobrać kolor zapewniający największy kontrast – w wybranych aplikacjach może to być biały, żółty, niebieski lub inny atrament.

Sam kolor nie jest jednak wystarczającym kryterium. Podczas testu należy sprawdzić także:

• wsiąkanie atramentu;

• rozpływanie się kropli między włóknami;

• krycie;

• czas schnięcia;

• przyczepność;

• odporność na ścieranie;

• transfer atramentu na kolejną warstwę rolki;

• zachowanie oznaczenia po magazynowaniu;

• czytelność po rozwinięciu materiału.

REA JET oferuje bardzo szeroką gamę standardowych i specjalnych atramentów o różnych właściwościach, w tym pigmentowe, szybkoschnące, wodoodporne, rozpuszczalnikowe i wodne.

Znakowanie geowłóknin w trudnych warunkach produkcyjnych

Produkcja włóknin i geosyntetyków nie zawsze odbywa się w warunkach porównywalnych z linią pakującą. W obszarze nadruku mogą występować:

• pył;

• luźne włókna;

• wysoka wilgotność;

• drgania;

• elektrostatyka;

• falowanie wstęgi;

• zmiany odległości materiału od głowicy;

• duże prędkości liniowe.

Dlatego wybór technologii powinien uwzględniać nie tylko jakość nadruku na nieruchomej próbce. Warto również sprawdzić wymagania opisane w poradniku Znakowanie w trudnych warunkach produkcyjnych – pył, wilgoć, mycie, temperatura i stopień IP.

W przypadku materiałów syntetycznych istotnym problemem może być także elektryzowanie się wstęgi. Ładunek elektrostatyczny może przyciągać pył, luźne włókna i wpływać na stabilność procesu.

W zależności od aplikacji instalacja może więc obejmować nie tylko drukarkę, ale również:

• enkoder;

• czujnik;

• odpowiednie mocowanie głowicy;

• rolki stabilizujące wstęgę;

• listwy antystatyczne lub jonizację;

• osłony;

• system komunikacji ze sterownikiem linii.

Jak automatycznie wykonywać nadruk co maksymalnie 5 m?

Przy stałej prędkości można teoretycznie wyzwalać drukowanie na podstawie czasu. Na rzeczywistej linii znacznie pewniejszym rozwiązaniem jest jednak pomiar rzeczywistego przesuwu materiału.

Enkoder przekształca ruch wstęgi na impulsy przekazywane do systemu znakowania. Dzięki temu drukarka może:

1. rozpocząć pomiar po starcie zlecenia;

2. śledzić rzeczywistą drogę materiału;

3. wyzwolić nadruk po osiągnięciu ustawionego dystansu;

4. rozpocząć kolejny cykl pomiarowy;

5. powtarzać znakowanie niezależnie od chwilowych zmian prędkości linii.

Takie rozwiązanie jest szczególnie istotne przy wymaganiu maksymalnego odstępu pomiędzy kolejnymi oznaczeniami.

System można dodatkowo połączyć z PLC, ERP lub MES, dzięki czemu treść nadruku może automatycznie zmieniać się wraz ze zleceniem, partią albo typem produkowanej geowłókniny.

DOD 2.0, HR 2.0 czy SC 2.0 – co wybrać?

Nie istnieje jedna technologia właściwa dla każdej geowłókniny. Ten sam produkt może różnić się strukturą, chłonnością, kolorem i zachowaniem wstęgi przy docelowej prędkości produkcji.

Próba technologiczna przed wdrożeniem

Dobór systemu do znakowania geowłókniny powinien rozpocząć się od próby na rzeczywistym materiale.

REA JET może wykonać próbny nadruk na dostarczonej próbce i dobrać:

• technologię;

• typ głowicy;

• wielkość znaku;

• atrament;

• kolor;

• odległość drukowania;

• parametry kropli;

• sposób synchronizacji z linią.

Test powinien być wykonany możliwie blisko rzeczywistych warunków produkcyjnych. Szczególnie ważne jest sprawdzenie nadruku po zwinięciu próbki, kontakcie z kolejnymi warstwami materiału i ponownym rozwinięciu.

Więcej informacji znajduje się w poradniku Próba technologiczna znakowania przed wdrożeniem – jak testować nadruk na rzeczywistym produkcie?.

Najczęściej zadawane pytania

Czy PN-EN ISO 10320:2019-05 dotyczy wszystkich włóknin?

Nie. Norma dotyczy geosyntetyków. Zwykła włóknina przemysłowa, higieniczna, filtracyjna czy stosowana w automotive nie podlega jej automatycznie tylko dlatego, że jest materiałem nietkanym.

Jak często należy wykonywać oznaczenie na geowłókninie?

Przy bezpośrednim oznakowaniu produktu zgodnie z PN-EN ISO 10320:2019 znakowanie identyfikacyjne powinno być powtarzane w kierunku produkcji w regularnych odstępach nie większych niż 5 m.

Czy można znakować geowłókninę częściej niż co 5 m?

Tak. 5 m stanowi maksymalny odstęp wskazany w normie dla tej metody oznakowania. Producent może stosować krótszy interwał.

Jak duże muszą być litery?

Norma nie wskazuje jednej minimalnej wysokości liter. Oznaczenie ma być łatwo czytelne i odpowiednio trwałe, aby umożliwić identyfikację produktu podczas instalacji.

Czy nadruk musi być trwały przez cały okres użytkowania geowłókniny?

Wymaganie PN-EN ISO 10320 odnosi się do możliwości identyfikacji podczas instalacji. W konkretnych zastosowaniach dodatkowe wymagania dotyczące trwałości mogą jednak wynikać z innych dokumentów, specyfikacji inwestora lub standardów producenta.

Co powinno być drukowane bezpośrednio na geowłókninie?

Dla identyfikacji podczas instalacji norma wskazuje nazwę oraz typ produktu. Inne dane, np. numer partii, metraż, numer zlecenia, logo albo informacje montażowe, mogą zostać dodane zgodnie z potrzebami producenta.

Jaka drukarka najlepiej nadaje się do geowłókniny?

Przy grubej, porowatej, nierównej lub falującej powierzchni w pierwszej kolejności warto sprawdzić REA JET DOD 2.0. Przy gładkiej i stabilnie prowadzonej włókninie można zastosować HR 2.0. Przy niewielkim oznaczeniu i szybkiej linii alternatywą może być SC 2.0.

Czy można drukować na czarnej geowłókninie?

Tak. W takich zastosowaniach stosuje się kontrastowe atramenty pigmentowe, m.in. biały lub żółty. REA JET DOD 2.0 może również współpracować z innymi mocno pigmentowanymi kolorami, np. niebieskim.

Czy drukarka może automatycznie wykonywać nadruk co 5 m?

Tak. System można połączyć z enkoderem mierzącym rzeczywisty przesuw materiału. Nadruk jest wtedy wyzwalany po przebyciu zadanej długości niezależnie od zmian prędkości linii.

Sprawdź znakowanie na swojej geowłókninie

Nie dobieraj technologii znakowania wyłącznie na podstawie katalogowych parametrów drukarki.

Prześlij do REA JET próbkę rzeczywistej geowłókniny wraz z informacją o:

• prędkości produkcji;

• kolorze materiału;

• wymaganej treści;

• oczekiwanej wysokości znaku;

• odstępie pomiędzy nadrukami;

• warunkach pracy na linii.

Wykonamy próbę nadruku i dobierzemy technologię, głowicę oraz atrament odpowiednie do konkretnego materiału.

Umów bezpłatną konsultację i sprawdź znakowanie na swojej geowłókninie.

Jeśli szukasz szerszego omówienia zastosowań znakowania na włókninach i geowłókninach, zobacz także: Znakowanie włóknin i geowłóknin – drukarki przemysłowe do filcu i tekstyliów technicznych.