numer partii produkcyjnejNumer partii produkcyjnej i LOT – drukowanie na produktach i opakowaniach
Numer partii produkcyjnej, określany również jako LOT, pozwala przypisać grupę produktów do określonego procesu, serii lub warunków produkcji. Numer partii może być drukowany bezpośrednio na produkcie, opakowaniu, etykiecie albo opakowaniu zbiorczym i stanowić połączenie pomiędzy fizycznym wyrobem a informacjami zapisanymi w systemach produkcyjnych i jakościowych.
Przykład: LOT: A260830-02
W nowoczesnej produkcji LOT nie powinien być traktowany wyłącznie jako kilka liter i cyfr nadrukowanych na opakowaniu. Może być powiązany z: produktem → SKU → zleceniem → surowcem → datą → zmianą → linią → kontrolą jakości → magazynem
DEFINICJA NUMERU PARTIICo to jest numer partii produkcyjnej i LOT?
Numer partii produkcyjnej to identyfikator przypisany do określonej grupy produktów wytworzonych, przetworzonych lub zapakowanych w ramach zdefiniowanego procesu.
W systemie konkretnego producenta może funkcjonować jako:
- numer partii,
- LOT,
- batch,
- kod partii,
- oznaczenie serii.
Przykłady:
LOT A260830
L260830-03
PARTIA 20260830A
BATCH 26B083
Numer partii nie identyfikuje zazwyczaj pojedynczej sztuki. Jeżeli w ramach jednego procesu powstało 20 000 produktów i producent traktuje je jako jedną partię, wszystkie mogą posiadać ten sam LOT.
Struktura numeru może uwzględniać:
- datę,
- rok,
- zakład,
- linię produkcyjną,
- zmianę,
- numer zlecenia,
- rodzaj produktu,
- numer receptury,
- kolejny numer partii,
- wewnętrzny kod producenta.
Najważniejsze jest, aby LOT był jednoznaczny w systemie, w którym ma być wykorzystywany, i prowadził do właściwych informacji produkcyjnych. Dlatego właściwe pytanie nie brzmi:
„Jak wydrukować numer LOT?”
lecz:
„Jak zapewnić, że właściwy numer partii zostanie przypisany do właściwego produktu, poprawnie nadrukowany i możliwy do odnalezienia w systemie producenta?”
Kompletny proces można przedstawić jako: DATA → PRINT → CONTROL → INTEGRATE czyli: dane → znakowanie → kontrola → integracja z procesem produkcyjnym.
FUNKCJA I TRACEABILITYDo czego służy numer partii?
Numer partii służy do identyfikacji grupy produktów pochodzących z określonego procesu lub serii produkcyjnej.
Krótki kod nadrukowany na produkcie może prowadzić do znacznie większego zbioru danych.
Przykład:
LOT A260830-02
↓
ERP / MES / baza jakościowa
↓
- produkt,
- SKU,
- data produkcji,
- godzina,
- zmiana,
- linia,
- wykorzystane surowce,
- dostawcy,
- parametry procesu,
- wyniki kontroli jakości,
- magazyn,
- wysyłka.
Numer partii może dzięki temu wspierać:
- traceability,
- kontrolę jakości,
- analizę reklamacji,
- logistykę,
- magazynowanie,
- dokumentację produkcyjną,
- analizę procesu,
- identyfikację produktów na rynku,
- działania związane z wycofaniem określonej partii.
LOT jako klucz do historii produktu
Sam numer może być krótki:
A260830-02
ale nie musi zawierać całej historii produktu.
Może być jedynie kluczem prowadzącym do danych zapisanych w systemie producenta. To ważne rozróżnienie. Nie trzeba drukować całej historii produkcyjnej na opakowaniu. Trzeba natomiast móc jednoznacznie połączyć fizyczne oznaczenie z właściwymi danymi.
RODZAJE OZNACZEŃNumer partii, data produkcji i numer seryjny – czym się różnią?
Te informacje mogą występować obok siebie, ale pełnią różne funkcje.
| Oznaczenie | Co identyfikuje? |
|---|---|
| Numer partii / LOT | grupę produktów |
| Data produkcji | moment produkcji |
| Numer seryjny | pojedynczy egzemplarz |
| Data minimalnej trwałości / termin przydatności | okres trwałości lub przydatności |
Numer partii a data produkcji
Data produkcji odpowiada przede wszystkim na pytanie:
Kiedy produkt został wykonany?
LOT:
Do której partii należy?
Przykład:
PROD: 30.08.2026
LOT: A260830-02
Tego samego dnia mogą powstać:
LOT A260830-01
LOT A260830-02
LOT A260830-03
Dlatego sama data produkcji nie zawsze pozwala precyzyjnie rozróżnić wszystkie partie.
Więcej: drukowanie daty produkcji na produktach i opakowaniach.
Numer partii a numer seryjny
LOT identyfikuje grupę.
Numer seryjny może identyfikować konkretną sztukę.
Przykład:
LOT A260830
może być wspólny dla 5000 produktów.
Natomiast:
SN 0000124587
może wskazywać jeden konkretny egzemplarz.
To jedno z najważniejszych rozróżnień w traceability:
LOT = grupa. Numer seryjny = jednostka.
Czy LOT może zawierać datę produkcji?
Tak.
Przykład:
LOT 260830A
może w danym zakładzie oznaczać:
26 → rok
08 → miesiąc
30 → dzień
A → linię albo zmianę
Nie jest to jednak uniwersalny standard.
W innym przedsiębiorstwie dokładnie ten sam ciąg znaków może mieć zupełnie inne znaczenie.
WYMAGANIA I REGULACJECzy numer partii jest obowiązkowy?
Zakres wymaganych oznaczeń zależy od produktu i właściwych regulacji.
Numer partii na żywności
W przepisach dotyczących identyfikacji partii żywności partia jest rozumiana jako grupa jednostek sprzedaży wytworzonych, wyprodukowanych lub zapakowanych w praktycznie takich samych warunkach.
Oznaczenie partii pozwala zidentyfikować tę grupę.
Jeżeli oznaczenie nie jest wyraźnie odróżnialne od pozostałych informacji, stosuje się poprzedzającą je literę:
L
Przykład:
L A260830
Istnieją również określone wyjątki od obowiązku oddzielnego oznaczenia partii. Przykładowo odpowiednio podana data minimalnej trwałości lub termin przydatności, zawierające co najmniej niekodowane oznaczenie dnia i miesiąca, mogą w określonych przypadkach zastępować oddzielne oznaczenie partii.
Numer partii w kosmetykach
W przypadku kosmetyków przepisy przewidują numer partii produkcyjnej albo oznaczenie umożliwiające identyfikację produktu.
Przy bardzo małych produktach zasady dotyczące miejsca umieszczenia tej informacji mogą być dostosowane do dostępnej powierzchni opakowania.
Źródło: Rozporządzenie (WE) nr 1223/2009 dotyczące produktów kosmetycznych – EUR-Lex.
Numer partii produktów leczniczych
W oznakowaniu produktów leczniczych numer partii producenta występuje razem z innymi wymaganymi informacjami, m.in. datą ważności.
Zakres i sposób oznaczenia należy zawsze analizować dla konkretnego produktu oraz rodzaju opakowania.
Źródło: Dyrektywa 2001/83/WE – EUR-Lex.
STRUKTURA LOTJak tworzyć numer partii produkcyjnej?
Nie istnieje jedna obowiązująca struktura LOT odpowiednia dla wszystkich zakładów.
Przykład:
LOT 260830A03
może oznaczać:
26 – rok
08 – miesiąc
30 – dzień
A – linię
03 – trzecią partię
Inne przedsiębiorstwo może stosować zupełnie inną strukturę:
zakład / SKU / zlecenie / seria
albo:
rok / dzień roku / zmiana / numer kolejny
Co powinien zawierać LOT?
Tylko tyle informacji, ile potrzebuje proces.
Numer partii może być prostym kluczem:
LOT A260830
↓
system producenta
↓
- data,
- maszyna,
- operator,
- surowce,
- dostawca,
- parametry,
- wyniki kontroli,
- dokumentacja.
Nie ma potrzeby umieszczania wszystkich informacji w samym kodzie LOT.
Kiedy należy utworzyć nową partię?
Granica partii może zależeć od:
- zlecenia,
- receptury,
- surowca,
- zmiany,
- linii,
- parametrów procesu,
- procedur jakościowych,
- wymagań regulacyjnych.
System znakowania nie powinien samodzielnie decydować, kiedy zaczyna się nowa partia.
Bezpieczniejszy model to:
proces / system nadrzędny definiuje LOT → system znakowania wykonuje LOT.
PROCES NA LINIIJak działa drukowanie numeru partii na linii produkcyjnej?
Podstawowy proces może wyglądać tak:
produkt → czujnik → aktualny LOT → drukarka → nadruk → dalszy transport
Przy bardziej zaawansowanej automatyzacji:
ERP / MES → zlecenie → SKU → LOT → PLC → system znakowania → nadruk → kontrola
Numer partii może być więc wybierany automatycznie na podstawie aktywnego zlecenia.
Automatyczna zmiana numeru partii
Po rozpoczęciu nowego zlecenia system może przekazać nową wartość LOT do urządzenia znakującego.
Przykład:
LOT A260830-01
↓
zmiana zlecenia
↓
LOT B260830-01
Pozwala to ograniczyć ryzyko:
- pozostawienia starego LOT-u,
- ręcznej literówki,
- wybrania komunikatu poprzedniego produktu,
- niespójności pomiędzy ERP/MES i nadrukiem.
Szczególną uwagę trzeba zwrócić na moment przejścia pomiędzy partiami – zwłaszcza wtedy, gdy produkty poprzedniej i nowej serii znajdują się jednocześnie na transporterze.
GS1 I KODY 2DNumer partii LOT w GS1 i kodach 2D
LOT nie musi występować wyłącznie jako tekst:
LOT A260830-02
Może być również zapisany w strukturze danych przeznaczonej do automatycznego odczytu.
GS1 AI (10) – Batch or Lot Number
W systemie GS1 numer partii wykorzystuje:
Application Identifier (10)
czyli:
Batch or Lot Number.
Przykład:
(10)A260830-02
Numer partii może występować wraz z innymi elementami:
- AI (01) – GTIN,
- AI (10) – Batch/Lot,
- AI (11) – Production Date,
- AI (17) – Expiration Date,
- AI (21) – Serial Number.
Dzięki temu fizyczny produkt może posiadać zarówno tekst czytelny dla człowieka, jak i kod przeznaczony do automatycznego odczytu.
Źródło: GS1 Application Identifiers.
LOT w GS1 DataMatrix
Przykładowa struktura może łączyć:
GTIN + LOT + datę + numer seryjny
jeżeli wymaga tego konkretna aplikacja.
Nie oznacza to, że każdy kod powinien zawierać wszystkie możliwe pola.
Zakres danych powinien wynikać z procesu, standardu i wymagań danego łańcucha dostaw.
PRODUKTY I POWIERZCHNIENa czym można drukować numer partii?
LOT może być nanoszony bezpośrednio na produkt, opakowanie jednostkowe, etykietę albo opakowanie zbiorcze.
Butelki PET i tworzywa
Numer partii może znajdować się:
- na korpusie butelki,
- przy szyjce,
- na zakrętce,
- na etykiecie.
Przy wyborze miejsca należy uwzględnić:
materiał → geometrię → kontrast → stabilność → wilgoć → prędkość.
Mokre i zimne butelki
W przypadku schłodzonych napojów na powierzchni opakowania może występować kondensacja.
Wtedy znaczenie mają:
- materiał,
- temperatura,
- ilość wilgoci,
- rodzaj atramentu,
- czas schnięcia,
- miejsce nadruku,
- prędkość linii.
Puszki i metal
Przykład:
LOT A260830 14:32
Przy dużej wydajności ważne są stabilny transport produktu, właściwy trigger, synchronizacja i odpowiedni czas schnięcia.
Szkło
Przy szkle należy przeanalizować m.in.:
- przyczepność,
- temperaturę,
- wilgoć,
- kontrast,
- wymaganą trwałość.
Folia
Nadruk może przejść przez dalszy proces:
druk → przesuwanie → formowanie → zgrzewanie → pakowanie
Dlatego czytelność należy oceniać również po kolejnych etapach produkcji.
Karton i kartonik
LOT może być elementem większego komunikatu:
PRODUKT ABC
LOT A260830
DATA 28.02.2027
KOD KRESKOWY / DATA MATRIX
Etykiety
Jeżeli oznaczenie ma być nanoszone na etykiecie, LOT może być drukowany razem z danymi produktowymi i logistycznymi.
DOBÓR TECHNOLOGIIJaką technologię wybrać do drukowania numeru partii?
Nie istnieje jedna technologia odpowiednia dla wszystkich numerów partii.
| Zastosowanie | Technologia do pierwszej analizy |
|---|---|
| krótki LOT na szybkiej linii | CIJ |
| butelki i nieregularne produkty | CIJ |
| wilgotne butelki | CIJ + odpowiednio dobrany atrament |
| precyzyjny LOT + kod | TIJ |
| karton / większy komunikat | High-Res |
| trwałe oznaczenie bez atramentu | laser |
| LOT na etykiecie | REA LABEL |
| automatyczna kontrola | system wizyjny / REA VERIFIER |
CIJ – LOT na szybkich liniach
Continuous Inkjet jest jedną z podstawowych technologii do nanoszenia krótkich danych zmiennych.
Może drukować:
LOT + datę + godzinę + zmianę + numer linii.
Druk odbywa się bezkontaktowo, dlatego rozwiązanie może pracować z produktami przemieszczającymi się po linii bez konieczności zatrzymywania każdej sztuki.
TIJ – precyzyjny LOT i kody
TIJ warto analizować wtedy, gdy komunikat wymaga wyższej szczegółowości.
Przykład:
LOT + DATA + TEKST + QR + DATA MATRIX
High-Res – LOT jako część większego nadruku
Jeżeli LOT jest częścią większego nadruku na kartonie, system High-Res może jednocześnie nanosić:
- tekst,
- logo,
- kod produktu,
- LOT,
- grafikę,
- kod kreskowy.
Laser – trwałe znakowanie LOT bez atramentu
Na odpowiednio reagującym materiale numer partii może zostać wykonany bez zastosowania atramentu.
Efekt należy potwierdzić próbą na rzeczywistym materiale.
TRACEABILITY I JAKOŚĆNumer partii a traceability i wycofanie produktu
To jedna z najważniejszych funkcji prawidłowo zaprojektowanego LOT-u.
Numer partii może połączyć:
dostawę surowca → produkcję → konkretną serię → LOT → opakowanie → magazyn → dystrybucję → klienta
Im lepiej powiązane są dane pomiędzy poszczególnymi etapami, tym łatwiej przeanalizować historię produktu.
Czy sam LOT zapewnia traceability?
Nie.
Nadruk:
LOT A260830
sam w sobie nie tworzy systemu identyfikowalności.
Potrzebne są również:
- właściwa struktura danych,
- dokumentacja,
- system produkcyjny,
- rejestry,
- połączenia pomiędzy partiami,
- prawidłowe znakowanie,
- możliwość późniejszego wyszukania informacji.
LOT jest kluczem łączącym fizyczny produkt z cyfrowymi informacjami.
Numer partii a wycofanie produktu
Jeżeli producent wykryje problem jakościowy, LOT może pomóc ustalić:
- które produkty należą do określonej partii,
- kiedy zostały wykonane,
- jakie surowce wykorzystano,
- gdzie zostały zmagazynowane,
- do których odbiorców trafiły,
- które produkty nadal znajdują się w magazynie.
Pozwala to w wielu sytuacjach zawęzić analizę do określonej partii zamiast obejmowania nią całej produkcji danego produktu.
ERP, MES I PLCIntegracja numeru partii z ERP, MES i PLC
W większym zakładzie najważniejszym elementem rozwiązania może być nie sama drukarka, lecz źródło danych LOT.
Przykład:
ERP → zlecenie → MES → partia → LOT → PLC → REA JET → nadruk
Dzięki temu numer partii nanoszony na produkt może odpowiadać wartości zapisanej w systemach przedsiębiorstwa.
Automatyzacja pozwala ograniczyć:
- ręczne przepisywanie,
- pomyłki operatora,
- uruchomienie niewłaściwego komunikatu,
- pozostawienie LOT-u poprzedniej partii,
- rozbieżności pomiędzy systemem elektronicznym a produktem.
Najważniejszy cel:
właściwy LOT na właściwym produkcie we właściwym czasie.
KONTROLA OZNACZENIAJak kontrolować poprawność numeru partii?
Podobnie jak w przypadku dat produkcyjnych należy rozdzielić:
JAKOŚĆ NADRUKU
od:
POPRAWNOŚCI DANYCH.
Drukarka może idealnie wydrukować:
LOT A260829
ale jeżeli aktualna partia to:
LOT A260830
oznaczenie jest błędne.
Kontrola obecności
Odpowiada na pytanie:
Czy nadruk istnieje?
Kontrola OCR / OCV
System może odczytać albo porównać oznaczenie z wartością oczekiwaną.
Przykład:
oczekiwane: A260830-02
odczytane: A260830-02
PASS
ale:
oczekiwane: A260830-02
odczytane: A260829-02
FAIL
Kontrola kodu 2D i zgodności z produktem
Jeżeli LOT znajduje się w Data Matrix, można kontrolować także informacje zakodowane maszynowo.
To szczególnie ważne, ponieważ może wystąpić sytuacja:
tekst: LOT A260830
ale:
Data Matrix: LOT A260829
Oba oznaczenia mogą być technicznie czytelne, ale wzajemnie niespójne.
Bardziej zaawansowany system może porównywać:
SKU + LOT + data + kod
z aktualnym zleceniem.
Najpełniejszy model wygląda więc tak:
źródło danych → nadruk → odczyt → porównanie → decyzja PASS / FAIL.
Jak zachować czytelność LOT przy wysokiej prędkości?
Czytelność numeru partii nie zależy wyłącznie od drukarki.
Znaczenie mają:
- prędkość produktu,
- zmiany prędkości,
- pozycjonowanie,
- drgania,
- odległość głowicy,
- czujnik,
- enkoder,
- materiał,
- atrament,
- czas schnięcia.
Czujnik produktu informuje system o momencie rozpoczęcia nadruku.
Enkoder może synchronizować druk z rzeczywistym ruchem transportera.
Dlatego sama deklarowana maksymalna prędkość urządzenia nie wystarcza do oceny jakości aplikacji.
Dlaczego warto wykonać test na rzeczywistym produkcie?
Test powinien możliwie wiernie odwzorowywać rzeczywiste warunki produkcji.
Warto sprawdzić:
rzeczywisty materiał → właściwy atrament / technologia → docelowe miejsce → rzeczywistą prędkość i warunki procesu
Dopiero wtedy można rzetelnie ocenić czytelność i trwałość LOT-u.
NAJCZĘSTSZE BŁĘDYNajczęstsze błędy przy znakowaniu numeru partii
Stary LOT na nowej partii
Produkcja została zmieniona, ale komunikat urządzenia pozostał poprzedni.
Ręczne przepisywanie danych
Każda ręczna operacja zwiększa ryzyko pomyłki.
LOT niezgodny z ERP lub MES
Produkt posiada inną wartość niż dokumentacja elektroniczna.
Czytelny, ale błędny LOT
Jakość techniczna nadruku jest prawidłowa, lecz jego treść jest niewłaściwa.
Jak dobrać system do drukowania numeru partii?
Dobór należy rozpocząć od procesu.
1. Co LOT oznacza w Twojej firmie?
Jak definiowana jest partia?
2. Kto generuje numer?
Operator, drukarka, ERP, MES czy inny system?
3. Kiedy LOT ma się zmieniać?
Przy zmianie zlecenia, produktu, receptury, surowca, zmiany czy dnia?
4. Gdzie będzie drukowany?
PET, szkło, puszka, folia, karton, etykieta?
5. Jaka będzie treść?
Samo LOT A260830 czy LOT + data + godzina + kod?
6. Z jaką prędkością pracuje linia?
7. Jak długo oznaczenie musi pozostać czytelne?
8. Czy potrzebna jest kontrola treści?
Dopiero wtedy należy wybierać:
CIJ → TIJ → High-Res → laser → REA LABEL → kontrola wizyjna.
MASZ PYTANIA?FAQ – numer partii produkcyjnej i LOT
Co to jest numer partii produkcyjnej?
To identyfikator przypisany do określonej grupy produktów wytworzonych lub przetworzonych w ramach danej partii lub procesu.
Co oznacza LOT na opakowaniu?
LOT jest powszechnie stosowanym oznaczeniem partii produktu.
Do czego służy numer partii?
Pozwala powiązać produkt z określoną partią i odpowiadającymi jej danymi produkcyjnymi, jakościowymi oraz logistycznymi.
Czy LOT i numer partii to to samo?
W praktyce przemysłowej terminy są bardzo często używane w tym samym znaczeniu.
Czym numer partii różni się od numeru seryjnego?
Numer partii identyfikuje grupę produktów. Numer seryjny może identyfikować pojedynczy egzemplarz.
Czy LOT może zawierać datę produkcji?
Tak. Data może być elementem struktury numeru partii, jeżeli tak został zaprojektowany system producenta.
Czy numer partii musi zaczynać się od litery L?
W oznakowaniu partii żywności litera L jest stosowana, gdy numer nie jest wyraźnie odróżnialny od innych informacji znajdujących się na etykiecie.
Czy data może w określonych przypadkach zastąpić LOT na żywności?
Tak. W określonych przypadkach odpowiednio podana data minimalnej trwałości lub termin przydatności z oznaczeniem co najmniej dnia i miesiąca mogą zastępować oddzielne oznaczenie partii.
Co oznacza GS1 AI (10)?
AI (10) oznacza Batch or Lot Number – numer partii.
Czy LOT może znaleźć się w Data Matrix?
Tak. Numer partii może być elementem danych zapisanych w GS1 DataMatrix.
Czy LOT można pobierać automatycznie z ERP lub MES?
Tak. System znakowania może otrzymywać numer partii bezpośrednio z systemu nadrzędnego.
Czy można automatycznie sprawdzić poprawność LOT?
Tak. Kontrola może obejmować obecność nadruku, OCR/OCV, porównanie wartości oraz odczyt kodu 1D lub 2D.
Drukowanie numeru partii z REA JET – zacznij od danych i procesu
„Jak zapewnić, że właściwy numer partii zostanie automatycznie przypisany do właściwego produktu, poprawnie nadrukowany i zgodny z aktualnym zleceniem?”
Numer partii to nie tylko nadruk.
Skontaktuj się z nami! Prześlij informacje o produkcie, powierzchni, strukturze LOT, miejscu znakowania, prędkości linii i sposobie generowania danych. Jeżeli jest to możliwe, warto również dostarczyć próbkę produktu lub opakowania, aby sprawdzić rozwiązanie w warunkach odpowiadających rzeczywistemu procesowi.